Waar de AI de sterkste zet speelt, heeft de mens voorkeuren. Een eigen stijl, wordt dat bij sterke spelers genoemd. Waar de een graag aanvalt, weigert een ander bij voorkeur een zet te doen aan zijn zwakke groepen. Sommigen spelen solide, anderen pakken het liefst eerst zelf gebied en gaan dan bij de ander invaderen. Het is een kwestie van stijl.
Takemiya Masaki is een van de bekendste voorbeelden van een speler met een sterke voorkeur. Hij was in de jaren tachtig en negentig beroemd om zijn ‘kosmische stijl’, waarbij hij grote lappen in het centrum afbakent. Vooral in de opening zijn al zijn zetten gebaseerd op het vergroten van zijn invloed in het centrum. Het gaat in feite in tegen de go-theorie, die beweert dat je eerst de hoeken moet bezetten, daarna de randen, en dan pas het centrum. Overbodig te zeggen dat de AI niet veel op heeft met de openingen van Takemiya.
Een mooi voorbeeld van de kosmische stijl zijn partijen tegen Cho Chikun. Waar Takemiya alleen oog voor het centrum heeft, gelooft Cho in gebied. Hij laat Takemiya rustig een gigantisch centrum opbouwen, want hij heeft er alle vertrouwen in dat later te kunnen te kunnen reduceren. Figuur 1 laat zo’n partij zien tussen Takemiya (zwart) en Cho Chikun uit maart 1990 om de Judan titel.
Met Zwart 5 maakt hij een san-ren-sei (drie sterpunten op een rij), maar Wit aapt hem met 6 gewoon na. Zwart 9 is een zet die alleen Takemiya kan verzinnen. Verbijsterend om zo vrijelijk in het centrum te bouwen. En dat nog wel in een belangrijke partij. Het zal niet verbazen dat de AI dit geen goede zet vindt, Zwarts winstkansen dalen hiermee zo’n 8 procent. Maar dat vertelt niet hoe het is om in een belangrijke partij zo’n zet tegen je gespeeld te krijgen. Met 11 en 13 zet Zwart zijn plannen voor het centrum onverminderd voort, terwijl Wit zijn hoeken versterkt.
Andere profs zouden niet snel zo durven spelen. Zwart zet al zijn geld op één enkele kaart. Toen Go Seigen ooit gevraagd werd wat hij vond van de kosmische stijl, was zijn repliek dat hij het vooral een buitengewoon gevaarlijke manier van spelen vond.
Een opmerking bij Zwart 7 en Wit 8. De AI vindt het afschermen van een hoek zoals met Zwart 1 in diagram 1 groter dan een uitbreiding aan de rand. Dit diagram geeft een moderne variant van deze opening. De klassieke uitbreidingen aan de rand zijn sinds de opkomst van de AI vrijwel verdwenen uit het professionele go.
De partij vervolgde als in Figuur 2. Wit invadeerde met 14, waarna Zwart 15 uitnodigde om de hoek te pakken. Dat liet Cho zich uiteraard geen twee keer zeggen. In ruil bouwde Zwart een muur. Wit deed daarna met 26 een tweede invasie, die ertoe leidde dat hij opnieuw een hoek kreeg, terwijl Zwart meer invloed bouwde en voorhand kreeg om met 33 verder te werken aan zijn centrumgebied. Je ziet bijna voor je hoe beide spelers vol zelfvertrouwen de stelling aanschouwen.
De AI kiest echter onvoorwaardelijk de zijde van Cho Chikun. Na Zwart 33 in de partij schat het zwarts winstkansen op nog maar 25 procent. Met het centrumspel verliest Zwart stap voor stap terrein. Niet alleen Zwart 9, maar ook Zwart 11, 15 en 33 beoordeelt de AI als ronduit matig.
Hoe kan het dan dat Takemya succesvol is met zijn centrumspel? Dat ligt voor een deel aan de complexiteit van de positie. De AI kan wel verkondigen dat Wit na figuur 2 met 3½ punt gaat winnen, maar om dat waar te maken is niet zo simpel. Het is geen kwestie van even de gebieden tellen. Invadeert hij diep, dan loopt Wit de kans dat zijn groep doodgaat. Reduceert hij, dan bestaat het risico dat Zwart teveel gebied krijgt of een onverwachte tegenaanval begint. In dit geval is voor een mens vertrouwen in je positie het belangrijkste.
Zwart 15 in de partij is een keuzemoment. De voor de hand liggende zetten zijn 1 en 3 in diagram 2, en inderdaad vindt de AI dat het beste. Takemiya is het er niet mee eens. In een commentaar op deze partij verwerpt hij deze variant, omdat na Wit 4 de gemerkte stenen niet goed werken. Wit zal hier een levende groep maken en Zwart houdt dan te weinig over. Voor hem is Zwart 15 in de partij de enige zet.
Ook voor Zwart 33 heeft de AI meer conventionele ideeën dan Takemiya. De AI wil eerst met Zwart 1 en 3 in diagram 3 een steen pakken. Dit is erg groot en vrijwel voorhand op de hoek. Als wit met 4 antwoordt, heeft Zwart de gelegenheid om met 5 en verder een eigen invasie te plegen, iets waar Takemiya in de partij geen enkele belangstelling voor heeft. Wit 12 is een goede reduceerzet en Zwart 13 combineert verdediging en aanval.
Figuur 3 toont het vervolg van de partij. Cho Chikun speelde met 34 een reductie. Hij heeft genoeg gebied om het hierbij te laten. De AI ziet dit ook als de beste zet. Met 35 en 37 begint Zwart nu een indirecte aanval. Als hij hier wat sterker wordt, kan hij proberen de steen op 34 in te sluiten. Wit zorgt ervoor dat hij na Zwart 37 met voorhand eindigt, zodat hij zich met 44 een weg naar buiten kan banen.
Tot Wit 34 had de AI weinig op het witte spel aan te merken, maar de zetten in deze figuur vindt het twijfelachtig. Allereerst Wit 40. Volgens de AI had Wit deze atari achterwege moeten laten en meteen op 42 moeten spelen. Dat laat de mogelijkheid open om zelf later op 41 atari te geven.
Ook Wit 44 is niet optimaal. In plaats hiervan had Wit zijn steen niet zomaar in de steek moeten laten. Verlengen met Wit 1 in diagram 4 is volgens de AI het beste. Zowel Wit als Zwart hebben nu zwaktes, maar Wit zou in staat moeten zijn om zijn stenen in het centrum veilig te stellen. Dit is beter dan Zwart zomaar deze steen te laten slaan.
Zwart aarzelde niet en sloeg met 45 in figuur 4. Dit maakte zijn groep sterk en gaf hem de kans om daarna 47 te spelen. Maar ook Wit 46 was een goede zet, die Wit versterkte en het zwarte centrum inliep. Wit 48 en 50 waren echter twee zetten die niet met elkaar spoorden. Na Wit 48 had Cho volgens de AI zelf op 51 moeten spelen, ook al versterkt dat het zwarte gebied. Zwart profiteert met de strekzet op 51. Wit 52 loopt naar binnen, maar met Zwart 53 pakt Zwart een hoek.
Volgens de AI is de partij nu vrijwel in evenwicht. Opvallend genoeg vindt de AI een zet op A voor zowel Wit als Zwart erg groot. Ook tijdens het centrumgevecht wil het bij voorkeur daar een keer spelen. Maar beide spelers negeren dit punt. Uiteindelijk won Zwart de partij door opgave.
Er is nog een andere reden waarom Takemiya succesvol was met zijn kosmische stijl. Dat is zijn specialisatie in die speelwijze. Waar hij in alle partijen bezig is met het thema van grote lappen in het centrum, geldt dat voor zijn tegenstanders veel minder; die spelen maar af en toe een ‘kosmische’ partij. Takemiya heeft dus bij voorbaat veel meer ervaring met dit soort partijen. Het is alsof hij iedere partij een thuiswedstrijd speelt.