Eind vorig jaar verscheen een go-boek van een Nederlands auteur, Kim Ouweleen 4d. Het is het tweede deel van Weird and wonderful. Het eerste deel stamt uit 2021 en schreef hij toen samen met Peter Brouwer 6d. Net als het eerste deel vormt het een bonte verzameling van merkwaardige zetten en wonderbaarlijke technieken, die elk uitgebreid behandeld worden.
Waar deel 1 zich richtte op bijzondere zetten die door professionals gespeeld werden, is deel 2 vooral gebaseerd op wat de AI aan inzichten opgeleverd heeft. Gelukkig wordt de lezer niet vermoeid met percentages en of een zet 2,1 punt kost dan wel 2,8 punt. De auteur geeft alleen de conclusies en de belangrijkste varianten. Wie zelf wel eens met AI een partij analyseert, weet dat dat nog niet zo gemakkelijk is. Een AI geeft veel zetten en getallen, maar iets fatsoenlijk toelichten is er helaas niet bij.
Een deel van het boek gaat over de ontmaskering van zetten die de mens verzonnen heeft. Een typisch voorbeeld is te zien in diagram 1. Lang geleden leerde ik dat een zet als Wit 4 een elegante manier is om je te redden wanneer je groep zwaar onder vuur ligt. Het is een schoolvoorbeeld van een klassieke tesuji bedacht door de oude meesters. Maar helaas, de AI vindt het over het algemeen geen goede zet. Soms overigens wel, hetgeen aan de hand van een paar voorbeeldpartijen wordt toegelicht.
Diagram 1
Een ander deel van het boek gaat over zetten die door de AI geïntroduceerd zijn en waarom deze zo goed zijn. Het zijn vooral om zetten in de opening en het middenspel, zoals die in diagram 2. De witte vorm rechtsboven is inmiddels wel bekend, ook die is een uitvinding van de AI. Maar om daarna te vervolgen met Wit 1 in dit diagram is een zet waar een mens niet zo snel op zou komen. De effectiviteit van deze ‘submarine pincer’ wordt haarfijn uitgelegd. Het is een mooi voorbeeld van de herwaardering van zetten op de tweede lijn waarvoor de AI verantwoordelijk is.
Diagram 2
Behalve deze twee invalshoeken komen nog tal van andere nieuwigheden en fascinerende zetten aan bod. Soms gaat de analyse behoorlijk diep, dus het is geen boek voor beginnende gospelers, al worden ook de meer de basale dingen netjes uitgelegd. Zelfs ervaren spelers zullen veel dingen aantreffen die ze nog niet wisten. Genoeg ideeën om eens uit te proberen en je tegenstander mee te verrassen. Na lezing blijf je ongetwijfeld achter met het idee dat er nog veel onvermoede diepten in het go-spel schuilen.
Weird and Wonderful volume 2, Kim Ouweleen.
Kiseido Publishing Company, oktober 2025, 235 pagina’s.